Bảo tàng Văn hóa Sa Huỳnh là một điểm dừng quan trọng trong hành trình tìm hiểu chiều sâu lịch sử của Hội An. Bảo tàng nằm tại số 149 đường Trần Phú, phường Hội An, thành phố Đà Nẵng, ngay trong khu phố cổ. Nếu nhiều du khách biết Hội An qua những mái nhà vàng, đèn lồng, hội quán và dòng sông Hoài, thì nơi đây mở ra một lớp ký ức xưa hơn: lớp ký ức của cư dân Sa Huỳnh cách ngày nay hơn hai nghìn năm.

Bảo tàng được thành lập vào năm 1994, nhằm giới thiệu những hiện vật liên quan đến văn hóa Sa Huỳnh trên đất Hội An và vùng phụ cận. Đây là nền văn hóa khảo cổ quan trọng ở miền Trung Việt Nam, tồn tại trước khi Hội An trở thành một thương cảng nổi tiếng. Qua các hiện vật trưng bày, người xem có thể hình dung rằng vùng đất này đã có cư dân sinh sống, trao đổi và giao lưu văn hóa từ rất sớm.

Điểm đặc sắc của bảo tàng là hệ thống hiện vật gốc được phát hiện qua các cuộc khai quật khảo cổ. Trong đó, mộ chum là nhóm hiện vật gây ấn tượng mạnh. Những chiếc chum dùng trong táng tục, cùng đồ gốm, công cụ lao động, đồ trang sức, hạt chuỗi, khuyên tai và các vật tùy táng, cho thấy đời sống vật chất và tinh thần phong phú của cư dân cổ. Mỗi hiện vật không chỉ là đồ vật nằm trong tủ kính, mà còn là dấu vết của con người từng sống, lao động, tin tưởng và gửi gắm quan niệm về sự sống, cái chết.

Bảo tàng cũng giúp người xem hiểu thêm vai trò của cư dân Sa Huỳnh trong lịch sử hình thành Hội An. Họ được xem là một trong những lớp cư dân sớm, góp phần tạo nền cho tiền cảng thị Hội An trước khi đô thị này bước vào thời kỳ giao thương quốc tế sầm uất.

Đến Bảo tàng Văn hóa Sa Huỳnh, du khách không chỉ tham quan một không gian khảo cổ. Đây còn là nơi để nhìn Hội An từ chiều sâu thời gian, trước cả phố cổ, trước những ngôi nhà buôn, trước ánh đèn lồng quen thuộc. Từ những mộ chum và hiện vật lặng im, quá khứ xa xưa của vùng đất Hội An vẫn tiếp tục cất tiếng.