Cầu Long Biên bắc qua sông Hồng, nối khu vực trung tâm cũ của Hà Nội với bờ Long Biên. Sau điều chỉnh địa giới, cây cầu gắn với không gian ven sông của phường Hồng Hà và khu vực Bồ Đề, nơi các địa danh cũ như Phúc Tân, Ngọc Lâm, Bồ Đề vẫn rất quen thuộc trong ký ức người Hà Nội.

Cầu được xây dựng vào cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX, trong bối cảnh chính quyền Pháp mở rộng hệ thống đường sắt ở Đông Dương. Ban đầu cầu mang tên Paul Doumer, sau được gọi là Cầu Long Biên. Trên tấm biển kim loại còn gắn ở đầu cầu có dòng chữ “1899 - 1902 - Daydé & Pillé - Paris”, ghi lại tên nhà thầu thiết kế, xây dựng công trình. Đây là chi tiết quan trọng, giúp đính chính cách hiểu phổ biến trước đây rằng cầu do Gustave Eiffel thiết kế.

Về kiến trúc, Cầu Long Biên là cây cầu thép lớn đầu tiên bắc qua sông Hồng tại Hà Nội. Kết cấu thép với những nhịp cầu nối tiếp nhau tạo nên dáng vẻ mạnh mẽ, giản dị và rất riêng. Giữa cầu là đường sắt, hai bên là làn đường bộ và lối đi cho người đi bộ, xe đạp. Qua hơn một thế kỷ, hình ảnh đoàn tàu chậm rãi qua cầu, phía dưới là dòng sông Hồng, bãi giữa, vườn chuối, bãi ngô, đã trở thành một phần rất Hà Nội.

Cầu Long Biên cũng là chứng nhân của nhiều biến động lịch sử. Năm 1954, cây cầu chứng kiến những đoàn quân Pháp rút khỏi Hà Nội và bộ đội ta tiến vào tiếp quản Thủ đô. Trong chiến tranh phá hoại miền Bắc, từ năm 1965 đến 1972, cầu nhiều lần bị máy bay Mỹ ném bom vì giữ vai trò huyết mạch giao thông đường sắt, đường bộ. Những nhịp cầu bị đánh phá rồi được sửa chữa, nối lại, đã làm nên hình ảnh một Hà Nội kiên cường trong chiến tranh.

Hôm nay, Cầu Long Biên không chỉ còn là công trình giao thông. Đó là nơi người dân đi chợ, đi làm, ngắm bình minh, ngắm hoàng hôn, chụp ảnh và nhìn Hà Nội từ một góc rất khác. Đứng trên cầu, du khách có thể cảm nhận được sự giao nhau giữa quá khứ và hiện tại: một bên là phố cũ, một bên là bãi sông, dưới chân là dòng Hồng Hà vẫn lặng lẽ chảy qua thành phố.

Đến Cầu Long Biên, du khách không chỉ gặp một cây cầu thép cổ. Đó là cuộc gặp với ký ức đô thị, với dấu tích chiến tranh, với vẻ đẹp bình dị của sông Hồng và với một biểu tượng bền bỉ của Hà Nội qua hơn trăm năm.