Chùa Bút Tháp là một trong những ngôi cổ tự nổi tiếng của vùng Kinh Bắc, tiêu biểu cho kiến trúc và nghệ thuật Phật giáo thời Lê Trung Hưng. Chùa có tên chữ là Ninh Phúc tự, còn được người dân quen gọi là chùa Nhạn Tháp. Di tích nằm bên bờ Nam sông Đuống, thuộc phường Trí Quả, tỉnh Bắc Ninh.

Theo các tư liệu di sản, chùa được khởi dựng từ lâu đời. Đến thời Trần, nơi đây gắn với Thiền sư Huyền Quang, vị tổ thứ ba của Thiền phái Trúc Lâm. Sang thế kỷ XVII, dưới thời Lê Trung Hưng, chùa được trùng tu và phát triển mạnh, gắn với vai trò của các thiền sư Chuyết Chuyết, Minh Hành và sự hưng công của Hoàng hậu Trịnh Thị Ngọc Trúc cùng hoàng thân, công chúa trong triều.

Không gian Chùa Bút Tháp gây ấn tượng bởi bố cục cân xứng, trang nghiêm, hài hòa với cảnh quan làng quê ven sông Đuống. Các hạng mục như tam quan, gác chuông, tiền đường, thiêu hương, thượng điện, hành lang, hậu đường được sắp xếp theo trục dọc, tạo nên vẻ cổ kính và mạch lạc của một danh lam lớn. Nổi bật trong khuôn viên là tháp đá Báo Nghiêm, công trình gắn với Thiền sư Chuyết Chuyết, được xem như biểu tượng của chùa. Dáng tháp vươn cao, thanh thoát, nhìn xa tựa cây bút viết lên trời xanh, cũng là hình ảnh gợi nên tên gọi Bút Tháp.

Giá trị đặc biệt của chùa còn nằm ở kho tàng điêu khắc gỗ và đá. Nổi tiếng nhất là tượng Quan Âm nghìn mắt nghìn tay, một kiệt tác nghệ thuật thế kỷ XVII, thể hiện tinh thần từ bi cứu độ chúng sinh bằng ngôn ngữ tạo hình tinh xảo. Bên cạnh đó, chùa còn lưu giữ nhiều bảo vật quốc gia như bộ tượng Tam Thế, tòa Cửu phẩm Liên hoa và hương án chạm rồng.

Hằng năm, lễ hội Chùa Bút Tháp diễn ra vào ngày 23 và 24 tháng Ba âm lịch, thu hút đông đảo người dân và du khách về lễ Phật, dâng hương, nghe quan họ, tham gia các sinh hoạt văn hóa truyền thống. Đến Chùa Bút Tháp, du khách không chỉ vãn cảnh một ngôi chùa cổ, mà còn được chiêm ngưỡng một bảo tàng sống về mỹ thuật Phật giáo Việt Nam.