Chùa Một Cột nằm trên phố Chùa Một Cột, phường Ba Đình, Hà Nội, trong khu vực gần Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh và quần thể di tích trung tâm Ba Đình. Đây là một trong những biểu tượng kiến trúc đặc sắc nhất của Thủ đô, nổi tiếng bởi dáng vẻ như một đóa sen vươn lên từ mặt nước.

Chùa còn có tên là Diên Hựu, nghĩa là “phúc lành dài lâu”. Theo truyền thuyết, vua Lý Thái Tông từng mơ thấy Phật Quan Âm ngồi trên tòa sen, tay bế một bé trai trao cho nhà vua. Sau đó, hoàng hậu sinh hoàng tử. Để tạ ơn, vào mùa đông năm Kỷ Sửu 1049, nhà vua cho dựng ngôi chùa có hình bông sen mọc giữa hồ, đặt tên là Diên Hựu. Từ đó, chùa gắn với ước vọng về sự sống, phúc lành và lòng thành kính đối với Phật Quan Thế Âm.

Điểm nhấn nổi bật nhất của chùa là Liên Hoa Đài, tức đài hoa sen. Công trình gồm một gian nhỏ bằng gỗ, đặt trên một cột đá giữa hồ Linh Chiểu. Mái chùa cong mềm, các góc mái vươn nhẹ, tạo cảm giác thanh thoát như cánh sen mở trên mặt nước. Hình tượng hoa sen trong Phật giáo gợi sự tinh khiết: mọc lên từ bùn nhưng vẫn tỏa hương trong sạch, cũng như tâm hướng thiện giữa đời thường.

Qua nhiều thế kỷ, Chùa Một Cột từng được tu sửa nhiều lần. Công trình hiện nay là kết quả phục dựng sau những biến động của thế kỷ XX, nhưng vẫn giữ ý tưởng kiến trúc cốt lõi: một ngôi chùa nhỏ, một cột trụ, một hồ nước và hình ảnh hoa sen nâng đỡ không gian thờ tự. Năm 1962, chùa được xếp hạng Di tích lịch sử – kiến trúc nghệ thuật quốc gia; đến năm 2012, được Tổ chức Kỷ lục châu Á xác lập là ngôi chùa có kiến trúc độc đáo nhất châu Á.

Đến Chùa Một Cột, du khách không chỉ chiêm ngưỡng một công trình nhỏ bé mà giàu biểu tượng, mà còn chạm vào dấu ấn thời Lý, thời kỳ Phật giáo phát triển rực rỡ và để lại nhiều giá trị sâu bền trong văn hóa Thăng Long – Hà Nội.