Chùa Thanh Sơn là một điểm di tích nằm trong Quần thể di tích danh thắng Hương Sơn. So với chùa Thiên Trù hay động Hương Tích, Chùa Thanh Sơn không phải là điểm được nhắc đến nhiều nhất trong hành trình Chùa Hương, nhưng lại có vị trí riêng trong hệ thống chùa, động và cảnh quan gắn với Suối Yến.

Theo các tư liệu được lưu truyền, Chùa Thanh Sơn được hình thành vào năm Canh Thân 1860. Ngôi chùa nằm trong thế cảnh tựa núi, nhìn ra không gian sông nước và gò bãi, tạo nên cảm giác vừa kín đáo, vừa rộng mở. Chính địa thế ấy làm cho Thanh Sơn mang dáng vẻ của một ngôi chùa nhỏ giữa vùng sơn thủy, nơi cảnh quan tự nhiên và tín ngưỡng dân gian hòa vào nhau một cách nhẹ nhàng.

Chùa Thanh Sơn gắn với khu Thanh Hương, thường được nhắc cùng động Hương Đài. Nếu các điểm lớn của tuyến Hương Tích thu hút đông đảo du khách trong mùa hội, thì Thanh Sơn lại đem đến cảm giác tĩnh hơn. Không gian nơi đây phù hợp với những ai muốn tìm một điểm dừng ít ồn ào, có thể chậm rãi lễ Phật, ngắm cảnh núi non và cảm nhận một lớp trầm tích khác của Chùa Hương.

Về tín ngưỡng, Chùa Thanh Sơn là nơi thờ Phật, đồng thời cũng gắn với đời sống tâm linh của cộng đồng quanh vùng. Trong tâm thức dân gian, nhiều người tìm đến chùa để cầu bình an, cầu phúc và gửi gắm những mong ước gia đình. Những câu chuyện về sự linh thiêng của chùa, đặc biệt trong việc cầu con cái, đã khiến Thanh Sơn trở thành một điểm đến có ý nghĩa riêng đối với nhiều người hành hương.

Điểm đáng chú ý của Chùa Thanh Sơn không nằm ở quy mô kiến trúc lớn, mà ở sự hòa hợp với cảnh quan. Mái chùa, sườn núi, khoảng sân, cây cối và không gian nhìn ra vùng nước tạo nên một vẻ đẹp giản dị. Đó là vẻ đẹp không phô trương, nhưng gợi cảm giác thanh sạch, đúng như tên gọi Thanh Sơn – ngọn núi xanh, miền núi trong lành.

Trong tổng thể Quần thể di tích danh thắng Hương Sơn, Chùa Thanh Sơn góp thêm một nét lặng cho hành trình khám phá Chùa Hương. Đến đây, du khách có thể hiểu rằng Hương Sơn không chỉ có những điểm hành hương nổi tiếng, mà còn có nhiều ngôi chùa, động nhỏ, mỗi nơi giữ một câu chuyện, một không khí và một giá trị riêng trong miền di sản rộng lớn này.