Chùa Vĩnh Nghiêm là một danh lam cổ tự nổi tiếng của vùng Kinh Bắc, được xem là một trong những chốn tổ quan trọng của Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử. Chùa còn được gọi là chùa Đức La, tên chữ là Vĩnh Nghiêm tự. Theo thông tin cập nhật sau sắp xếp địa giới, chùa thuộc phường Tân An, tỉnh Bắc Ninh; trong các tư liệu cũ, di tích thường được ghi tại vùng Đức La – Trí Yên, Yên Dũng, Bắc Giang.

Tương truyền, chùa có từ thời Lý, ban đầu mang tên Chúc Thánh. Đến thời Trần, đặc biệt gắn với Phật hoàng Trần Nhân Tông, chùa được mở mang, trở thành trung tâm lớn của Phật giáo Trúc Lâm. Đây là nơi gắn với Tam Tổ Trúc Lâm, nơi đào luyện tăng đồ, giảng kinh, khắc in kinh sách và truyền bá tư tưởng Phật giáo mang đậm tinh thần nhập thế của người Việt.

Không gian Chùa Vĩnh Nghiêm gây ấn tượng bởi vẻ cổ kính, trầm mặc và hài hòa với cảnh quan sông núi. Các nếp chùa, sân gạch, mái ngói, hàng cây và lối đi tạo nên cảm giác thanh tịnh của một trung tâm Phật giáo lâu đời. Đến đây, du khách không chỉ dâng hương lễ Phật, mà còn có thể cảm nhận chiều sâu văn hóa của một vùng đất từng giữ vai trò quan trọng trên hành trình Yên Tử – Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn, Kiếp Bạc.

Giá trị đặc biệt nhất của chùa là kho mộc bản kinh Phật. Mộc bản Chùa Vĩnh Nghiêm gồm hơn 3.000 ván khắc, lưu giữ kinh, sách, giới luật và trước tác của Thiền phái Trúc Lâm. Năm 2012, mộc bản Chùa Vĩnh Nghiêm được UNESCO công nhận là Di sản tư liệu thuộc Chương trình Ký ức thế giới khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Đây là nguồn tư liệu quý giúp tìm hiểu lịch sử Phật giáo Việt Nam, nghệ thuật khắc in mộc bản và đời sống tư tưởng thời Trần – Lê.

Đến Chùa Vĩnh Nghiêm, du khách được bước vào một không gian vừa linh thiêng, vừa giàu giá trị học thuật và nghệ thuật. Ngôi chùa không chỉ là điểm hành hương, mà còn là nơi lưu giữ ký ức văn hóa của Phật giáo Trúc Lâm và vùng đất Kinh Bắc.