Đền Đa Hòa là một trong những di tích nổi tiếng của Hưng Yên cũ, nằm trong không gian Khu di tích Đa Hòa – Dạ Trạch. Đây là ngôi đền chính thờ Đức Thánh Chử Đồng Tử cùng hai vị phu nhân là Tiên Dung công chúa và Tây Sa công chúa. Trong tín ngưỡng dân gian Việt Nam, Chử Đồng Tử được suy tôn là một trong “Tứ bất tử”, gắn với tình yêu, lòng hiếu thảo, khát vọng tự do và tinh thần mở mang cuộc sống nơi vùng châu thổ sông Hồng.

Đền Đa Hòa gắn với truyền thuyết Chử Đồng Tử – Tiên Dung, một trong những câu chuyện đẹp nhất của kho tàng dân gian Việt Nam. Từ cuộc gặp gỡ kỳ lạ bên bãi sông, câu chuyện ấy đã vượt ra khỏi một mối tình giữa chàng trai nghèo và nàng công chúa, để trở thành biểu tượng cho sự vượt qua cách biệt thân phận, cho ước vọng dựng xây cuộc sống ấm no, phát triển nghề trồng dâu, nuôi tằm và mở mang buôn bán.

Ngôi đền xưa đã trải qua nhiều biến thiên lịch sử. Đến năm Thành Thái thứ 6, tức năm 1894, tiến sĩ Chu Mạnh Trinh, khi ấy là quan Án sát tỉnh Hưng Yên, đã đứng ra vận động nhân dân và thập phương công đức xây dựng lại đền trên nền móng cũ. Công trình hiện có quy mô rộng, tọa lạc trên diện tích hơn 18.000 mét vuông, với nhiều hạng mục nối tiếp theo trục thần đạo từ nhà bia vào đến hậu cung.

Điểm đặc biệt nhất của Đền Đa Hòa là hệ thống 18 nóc nhà lớn nhỏ. Con số 18 gợi nhắc tuổi của công chúa Tiên Dung trong truyền thuyết và đời vua Hùng thứ 18. Các mái đền được tạo dáng như những con thuyền, mũi cong, nối tiếp nhau trên không gian sông nước. Nhìn từ xa, toàn bộ khu đền như một đoàn thuyền đang nhấp nhô, vừa cổ kính vừa giàu chất biểu tượng.

Bên trong đền còn lưu giữ nhiều hiện vật quý như lư hương, lục bình “bách thọ” men ngọc, hoành phi, câu đối và 38 đạo sắc phong từ thời Lê đến thời Nguyễn. Những di vật ấy không chỉ làm tăng vẻ trang nghiêm cho không gian thờ tự, mà còn cho thấy vị trí quan trọng của Đền Đa Hòa trong đời sống tín ngưỡng vùng Khoái Châu.

Hằng năm, lễ hội Đa Hòa – Dạ Trạch diễn ra từ ngày 10 đến 12 tháng 2 âm lịch, với các nghi thức rước kiệu, rước nước, tế lễ và nhiều sinh hoạt dân gian mang đậm dấu ấn văn minh sông Hồng. Khu di tích Đa Hòa – Dạ Trạch được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt năm 2024, gồm nhiều công trình như Đền Đa Hòa, Đền Dạ Trạch, Đền Trung, Chùa Đa Hòa và Đền thờ Triệu Việt Vương.

Đến Đền Đa Hòa, du khách không chỉ chiêm bái một ngôi đền linh thiêng, mà còn được cảm nhận một không gian văn hóa giàu chất huyền thoại. Nơi đây lưu giữ câu chuyện về tình yêu, lòng nhân nghĩa, tinh thần khai mở và niềm tin vào cuộc sống tốt lành của người Việt bên dòng sông Hồng.