Đền Gióng Phù Đổng nay thuộc xã Phù Đổng, Hà Nội, gắn với huyện Gia Lâm cũ. Đây là một trong những không gian thờ Thánh Gióng quan trọng nhất của Thủ đô, nơi truyền thống dân gian coi là quê hương của người anh hùng làng Gióng.

Đền còn được gọi là Đền Phù Đổng hay Đền Thượng, thờ Phù Đổng Thiên Vương, tức Thánh Gióng. Theo truyền thuyết, từ làng Phù Đổng, cậu bé Gióng đã vươn mình thành tráng sĩ, cưỡi ngựa sắt, nhổ tre đánh tan giặc Ân. Hình tượng ấy đã trở thành biểu tượng lớn của lòng yêu nước, sức mạnh cộng đồng và tinh thần đứng lên bảo vệ đất nước của người Việt.

Khu di tích Đền Phù Đổng không chỉ có một công trình đơn lẻ, mà gồm nhiều điểm di tích thành phần phân bố trong không gian làng Phù Đổng. Trung tâm là Đền Thượng, quay về hướng Nam, nhìn ra đê sông Đuống. Trong quần thể còn có thủy đình, cổng ngũ môn, phương đình, tiền đường, trung đường, hậu cung, tả hữu mạc và nhiều hạng mục phụ trợ. Các lớp kiến trúc, đồ thờ, hoành phi, câu đối và không gian sân đền tạo nên vẻ trang nghiêm của một trung tâm tín ngưỡng lâu đời.

Giá trị đặc biệt của Đền Gióng Phù Đổng còn nằm ở lễ hội. Hằng năm, Hội Gióng đền Phù Đổng diễn ra từ mùng 7 đến mùng 9 tháng Tư âm lịch. Đây là một “hội trận”, tái hiện chiến công Thánh Gióng đánh giặc, với hệ thống nghi lễ, vai diễn, đoàn rước và các lớp diễn xướng dân gian được cộng đồng gìn giữ qua nhiều thế hệ. Năm 2010, Hội Gióng ở đền Phù Đổng và đền Sóc được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Đến Đền Gióng Phù Đổng, du khách không chỉ dâng hương trước một vị thánh trong truyền thuyết, mà còn bước vào nơi khởi nguồn của một biểu tượng dân tộc. Giữa không gian làng cổ, đê sông Đuống, mái đền và ký ức hội trận, câu chuyện Thánh Gióng vẫn nhắc người hôm nay về sức mạnh của lòng yêu nước, niềm tin cộng đồng và khát vọng thái bình.