Đền Ngô Quyền nằm tại thôn Cam Lâm, trong không gian Làng cổ Đường Lâm, nay thuộc phường Sơn Tây, Hà Nội. Cùng với Đền Phùng Hưng, nơi đây làm nên chiều sâu lịch sử của vùng đất thường được gọi là “đất hai vua”, quê hương của hai nhân vật lớn trong tiến trình dựng nền tự chủ dân tộc.

Ngô Quyền sinh ra ở Đường Lâm, trong một dòng họ hào trưởng có thế lực. Từ tuổi trẻ, ông đã nổi tiếng văn võ toàn tài, sau được Dương Đình Nghệ tin cậy giao cai quản vùng Ái Châu. Năm 938, trước cuộc xâm lược của quân Nam Hán, Ngô Quyền đã chọn cửa sông Bạch Đằng làm nơi quyết chiến. Bằng thế trận cọc ngầm kết hợp với quy luật thủy triều, ông đánh tan đoàn thuyền chiến Nam Hán, chấm dứt hơn một nghìn năm Bắc thuộc và mở ra thời kỳ độc lập lâu dài cho dân tộc Việt Nam. Năm 939, Ngô Quyền xưng vương, định đô ở Cổ Loa.

Quần thể Đền và Lăng Ngô Quyền ở Cam Lâm hiện được xem là một trong những không gian tưởng niệm quan trọng nhất gắn với quê hương vị vua đầu tiên của thời kỳ độc lập. Khu di tích được xây dựng trên một đồi đất cao, thường được gọi là đồi Cấm. Lăng mộ Ngô Quyền được dựng vào năm Tự Đức thứ 27, tức năm 1874. Không gian đền – lăng quay mặt về phía đông, nhìn ra cánh đồng, tạo cảm giác khoáng đạt mà trang nghiêm.

Bên cạnh giá trị thờ tự, nơi đây còn có rặng ruối cổ được nhiều người nhắc tới như một dấu tích đặc biệt của vùng Cam Lâm. Dân gian truyền rằng đây là nơi Ngô Quyền từng buộc voi, buộc ngựa thuở luyện tập. Dù lớp truyền thuyết ấy cần được hiểu trong không gian ký ức dân gian, nó vẫn góp phần làm cho di tích thêm gần gũi, sống động.

Hằng năm, lễ giỗ Đức vua Ngô Quyền được tổ chức trang trọng, thu hút người dân Đường Lâm, con cháu họ Ngô và du khách thập phương về dâng hương tưởng niệm. Đến Đền Ngô Quyền, du khách không chỉ thăm một nơi thờ tự, mà còn trở về với mốc son Bạch Đằng, nơi ý chí tự chủ của người Việt được khẳng định bằng một chiến thắng mở đường cho kỷ nguyên độc lập.