Đền thờ vua Lê Đại Hành là một di tích quan trọng trong khu Cố đô Hoa Lư, gắn với triều Tiền Lê và buổi đầu xây dựng quốc gia Đại Cồ Việt. Vua Lê Đại Hành, tên thật là Lê Hoàn, là vị hoàng đế có vai trò lớn trong việc củng cố nền độc lập, tổ chức triều chính và bảo vệ đất nước sau thời Đinh. Trong ký ức lịch sử dân tộc, ông được nhắc đến như một vị vua bản lĩnh, gắn với giai đoạn đất nước còn nhiều thử thách ở thế kỷ X.

Đền còn được gọi là đền Hạ, nằm trong không gian thành Đông của kinh đô Hoa Lư xưa, cách đền thờ vua Đinh Tiên Hoàng không xa. Theo Cổng Du lịch Ninh Bình, đền được xây dựng trên nền cung điện Hoa Lư xưa, quay hướng đông, lấy núi Đèn làm án. Vị trí ấy tạo cho ngôi đền một không gian trầm mặc, phía trước rộng thoáng, phía sau có núi non bao bọc.

Về kiến trúc, đền thờ vua Lê Đại Hành có bố cục gần với đền thờ vua Đinh Tiên Hoàng, theo kiểu “nội công ngoại quốc”. Công trình gồm ba tòa chính: bái đường, thiêu hương và chính cung. Bên trong đền còn giữ được nhiều dấu ấn kiến trúc, chạm khắc thời Hậu Lê, với hệ thống xà, cột, hoành phi, đại tự sơn son thếp vàng, tạo nên vẻ uy nghiêm và cổ kính.

Chính cung là không gian linh thiêng nhất của đền. Gian giữa đặt tượng vua Lê Đại Hành ngự trên ngai vàng, đầu đội mũ Bình Thiên. Gian bên trái thờ Hoàng hậu Dương Vân Nga, gian bên phải thờ Lê Long Đĩnh, vị vua cuối của triều Tiền Lê. Ngoài ra, trong đền còn có bài vị công chúa Lê Thị Phất Ngân và tướng Phạm Cự Lượng, những nhân vật gắn với lịch sử triều đại này.

Đến Đền thờ vua Lê Đại Hành, du khách không chỉ tham quan một công trình cổ trong Cố đô Hoa Lư. Đây còn là dịp để hiểu thêm về một thời kỳ quan trọng, khi đất nước vừa giành được nền độc lập, vừa phải củng cố sức mạnh để tự đứng vững. Giữa không gian núi đá, sân đền, mái ngói và những mảng chạm rêu phong, ký ức về triều Tiền Lê vẫn hiện diện lặng lẽ mà sâu đậm.