Đền Trình là một điểm di tích nằm trong Quần thể di tích danh thắng Hương Sơn. Trong hành trình về Chùa Hương, đây thường là điểm dừng lễ đầu tiên sau khi du khách đi thuyền trên Suối Yến. Tên gọi Đền Trình gợi rõ chức năng tâm linh của di tích: trước khi vào sâu trong miền Phật tích Hương Sơn, người đi lễ dừng lại để “trình”, tức là báo lễ, xin phép các vị thần cai quản vùng núi rừng, sông nước.

Đền Trình còn được gọi đầy đủ là Đền Trình – Ngũ Nhạc. Ngôi đền nằm dưới chân dãy núi Ngũ Nhạc, một dãy núi có năm ngọn nối tiếp nhau. Trong cảm nhận dân gian, thế núi nơi đây tạo nên vẻ uy nghiêm, giống như một cánh cửa tự nhiên mở vào vùng thắng cảnh Chùa Hương. Vì vậy, Đền Trình không chỉ là một công trình thờ tự, mà còn là điểm đánh dấu ranh giới biểu tượng giữa đời thường bên ngoài và không gian linh thiêng bên trong Hương Sơn.

Theo truyền thống thờ tự địa phương, Đền Trình thờ Hùng Lang đại vương, vị thành hoàng được tôn kính trong vùng. Truyền tích kể rằng ngài là người có công cùng Phù Đổng Thiên Vương đánh giặc Ân, giúp nước dưới thời Hùng Vương. Việc thờ phụng Hùng Lang đại vương cho thấy trong không gian Chùa Hương, bên cạnh Phật giáo còn có lớp tín ngưỡng thờ thần, thờ thành hoàng và tưởng nhớ những nhân vật có công bảo vệ cộng đồng.

Trong lịch sử, Đền Trình từng có quy mô khá lớn. Tư liệu địa phương cho biết ngôi đền xưa có tòa đại bái rộng, nhưng đến năm 1947 đã bị chiến tranh tàn phá nặng nề, chỉ còn lại một phần hậu cung. Diện mạo hiện nay của đền là kết quả của các lần tôn tạo, tu bổ về sau. Dù không còn giữ nguyên quy mô cổ, Đền Trình vẫn bảo lưu được vai trò quan trọng trong hành trình hành hương Chùa Hương.

Với du khách, dừng ở Đền Trình là một nghi thức mở đầu. Nén hương đầu tiên tại đây như lời chào với đất thiêng Hương Sơn, trước khi tiếp tục vào chùa Thiên Trù, chùa Giải Oan, đền Cửa Võng và động Hương Tích. Trong tổng thể Quần thể di tích danh thắng Hương Sơn, Đền Trình giữ vai trò như cửa ngõ tâm linh, nơi kết nối tín ngưỡng thờ thần của người Việt với hành trình lễ Phật, vãn cảnh và tìm về sự thanh tịnh giữa núi rừng Chùa Hương.