Đền Yết Kiêu, còn gọi là Đền Quát, là một di tích lịch sử – tâm linh nổi tiếng của vùng Hải Dương cũ, hiện thuộc thôn Hạ Bì, xã Yết Kiêu, thành phố Hải Phòng. Đây là nơi thờ danh tướng Yết Kiêu, tên thật là Phạm Hữu Thế, người có biệt tài bơi lặn và lập nhiều chiến công trong các cuộc kháng chiến chống quân Nguyên – Mông dưới thời Trần. Trong ký ức dân gian xứ Đông, Yết Kiêu không chỉ là một võ tướng, mà còn là biểu tượng của lòng trung nghĩa, trí dũng và tài năng sông nước.

Yết Kiêu sinh tại thôn Hạ Bì, vùng đất ven sông của huyện Gia Lộc cũ. Từ nhỏ, ông gắn bó với nghề chài lưới, quen sông nước, luyện được sức khỏe dẻo dai và khả năng bơi lặn phi thường. Khi đất nước lâm nguy, ông theo Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn, trở thành một trong những gia tướng nổi tiếng của nhà Trần. Tài lặn sâu, đi lại dưới nước và đánh phá thuyền giặc khiến tên tuổi Yết Kiêu gắn liền với nghệ thuật thủy chiến của dân tộc.

Đền Yết Kiêu được nhân dân lập để tưởng nhớ công lao của ông. Nhiều tư liệu cho biết đền có từ thời Trần, trải qua hơn 700 năm tồn tại, từng được tôn tạo vào các thế kỷ XVII–XVIII và nhiều lần tu sửa dưới triều Nguyễn. Khu di tích được xếp hạng di tích cấp quốc gia ngày 28 tháng 1 năm 1989. Không gian đền gồm đền chính và bãi bơi, vừa là nơi thờ tự, vừa gợi nhớ môi trường sông nước gắn với cuộc đời và tài năng của Yết Kiêu.

Kiến trúc Đền Quát mang vẻ cổ kính của một ngôi đền làng Bắc Bộ. Đền chính được thiết kế gồm tiền tế 7 gian và hậu cung 3 gian, xây bằng gạch, lợp ngói âm dương. Bên trong đền còn lưu giữ nhiều đại tự, cuốn thư, đồ thờ, sắc phong, cùng các mảng chạm trổ và hình vẽ có giá trị. Giữa đền và bãi bơi có hồ nước nhỏ, làm cho không gian di tích thêm hài hòa, gần gũi với cảnh quan làng quê ven sông.

Một điểm đặc sắc của Đền Yết Kiêu là bãi bơi rộng ven sông. Đây là nơi gắn với các nghi thức và trò diễn trong lễ hội, đặc biệt là đua thuyền, bơi chải, rước tượng và các hoạt động tái hiện tinh thần thủy chiến. Tại bãi bơi còn có đôi voi đá, ngựa đá và bệ ngự đặt kiệu Yết Kiêu cùng phu nhân trong dịp lễ hội. Nhờ vậy, di tích không chỉ nhắc đến một nhân vật lịch sử, mà còn giữ lại cả không gian văn hóa sông nước từng nuôi dưỡng tài năng của ông.

Lễ hội Đền Yết Kiêu được tổ chức hằng năm vào hai kỳ xuân và thu. Theo Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, hội diễn ra vào ngày 15 tháng Giêng và 15 tháng Tám âm lịch, với các nghi thức như lễ mộc dục, thi cỗ hộp, rước tượng, múa tứ linh, đua thuyền, đánh cờ và các trò chơi dân gian. Lễ hội Đền Quát đã được ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, góp phần khẳng định sức sống bền bỉ của tín ngưỡng thờ Yết Kiêu trong cộng đồng địa phương.