Đình Thị Cấm, thuộc thôn Thị Cấm, xã Xuân Phương, huyện Từ Liêm, Hà Nội, nay là đường Thị Cấm, phường Xuân Phương, Hà Nội

Hiện vật cổ nhất lưu giữ tại đình là đạo sắc phong niên hiệu Vĩnh Thịnh thứ ba (1707), vì vậy có thể đoán đình được dựng trước niên đại đó.

Đình Thị Cấm thờ thành hoàng là Phan Tây Nhạc và ba bà vợ.

Vào thời Hùng Duệ Vương (Vua Hùng thứ 18), có ông Phan Tây Nhạc, vốn quê ở Hà Trung, Châu Ái là người có sức khoẻ phi thường, lại tinh thông văn võ. Gặp lúc đất nước có giặc dã nổi lên, ông đầu quân và lập được nhiều công, nên vua phong làm tướng cùng Tản Viên Sơn Thánh đi dẹp loạn. Ông là người có tài rèn luyện quân sĩ và chăm lo binh lương, nên được nhà vua rất yêu mến.

Qua nhiều năm chinh chiến, ông được phong "Cổ mục phán quan Phan Tây Nhạc" và được vua ban cho ba người con gái đẹp nhất trong cung làm vợ, ông liền đón về động Lãng Xương. Ba bà vợ cùng được vua phong là "Tả phu nhân Trinh Liệt công chúa", "Hữu Vị Hoàng hậu" và "Hoa Dung công chúa".

Giặc yên, đất nước thanh bình, ông đã cùng Tản Viên Sơn Thánh đi du ngoạn nhiều nơi. Khi đến vùng Phương Canh thấy nhân dân thuận hầu, cảnh vật tốt tươi, ông đã xin vua về đây lập Tây hành cung, và đem theo ba bà vợ về đây cư ngụ.

Một lần giặc lại quấy nhiễu, ông được nhà vua giao cho hai vạn binh sĩ đi đánh dẹp. Vâng lệnh vua, ông để bà Hoa Dung ở lại giữ thành, rồi đem theo hai người vợ lên đường đánh giặc. Khi giặc tan, ông về Phương Canh dạy dân nghề nông tang, canh cửi, biến một vùng đất hoang hoá thành một vùng dân cư trù phú. Do có công với đất nước, nên khi mất, dân làng Hoè Thị, Thị Cấm, An Trai (nay là phường Xuân Phương) và 72 nơi khác đã thờ Phan Tây Nhạc làm thành hoàng. Ba bà vợ có nhiều công giúp ông đánh giặc và nuôi quân, nên cũng được phối thờ ở đình. Riêng bà Hoa Dung được lập miếu thờ riêng.

Đình làm trên một khu đất bằng phẳng liền kề bên khu cư trú của làng, quay mặt về hướng đông, trông về kinh thành Thăng Long. Kiến trúc đình Thị Cấm gồm tam quan gạch, nhà ngang và toà đại đình. Toà đại đình hình "chuôi vồ". Đại bái đình ngoài năm gian, xây tường gạch kiểu đầu hồi bít đốc. Sau đình ngoài tiếp đến một toà phương đình hình vuông. Đi qua phương đình vào đến đình trong hình "chuôi vồ", phần bái đường ba gian, hậu cung hai gian.

Hằng năm vào các ngày 11, 12 và 13 tháng 2 âm lịch, làng Hoè Thị, làng Thị Cấm mở hội tưởng nhớ công đức Phan Tây Nhạc.

Ngày 11, làng Hoè Thị mở đầu là lễ rước nước. Đoàn rước đi từ đình, qua xóm Đợi, xóm Lẻ, lấy nước giếng Ngọc rồi vào chùa thắp hương cúng Phật và xin văn rước về đình. Chiều ngày 12 âm lịch đoàn rước thánh làng Thị Cấm rước lên đình Hoè Thị tế giao hiếu. Sáng ngày 13, đoàn rước Thánh làng Hoè Thị rước xuống đình Thị Cấm. Dân làng Thị Cấm tổ chức đoàn rước ra đầu làng nghênh đón, rồi cùng nhau rước về đình Thị Cấm tế lễ.