Khu di tích Côn Sơn – Kiếp Bạc là một trong những trung tâm di sản lớn của vùng Hải Dương cũ, hiện thuộc thành phố Hải Phòng. Nằm giữa không gian núi non, rừng cây và thung lũng của vùng Chí Linh, nơi đây hội tụ nhiều lớp giá trị: cảnh quan thiên nhiên, di tích Phật giáo, dấu tích lịch sử thời Trần, ký ức về anh hùng dân tộc Trần Hưng Đạo và danh nhân văn hóa Nguyễn Trãi. Côn Sơn – Kiếp Bạc được xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt năm 2012 và là điểm đến tâm linh, lịch sử, sinh thái nổi bật của miền Bắc.

Không gian Côn Sơn gắn với chùa Côn Sơn, còn gọi là Thiên Tư Phúc tự. Đây là chốn thiền môn cổ, liên quan mật thiết đến Thiền phái Trúc Lâm và nhiều danh nhân lớn trong lịch sử. Đến Côn Sơn, du khách có thể cảm nhận vẻ tĩnh lặng của núi rừng, tiếng suối róc rách, những bậc đá dẫn lên núi, cùng không khí trầm mặc của một vùng danh thắng từng đi vào thơ văn. Nơi đây cũng gắn với Nguyễn Trãi, người đã sống, sáng tác và để lại dấu ấn sâu đậm trong lịch sử văn hóa dân tộc.

Kiếp Bạc lại mang sắc thái uy nghi của một trung tâm thờ Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn. Đền Kiếp Bạc nằm trong thung lũng trù phú, nơi xưa kia là căn cứ Vạn Kiếp, gắn với những chiến công chống quân Nguyên – Mông thế kỷ XIII. Không gian đền, bến nước, núi non và các nghi lễ tưởng niệm tạo nên cảm giác vừa linh thiêng, vừa hào hùng. Lễ hội đền Kiếp Bạc đã được ghi vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, cho thấy sức sống bền bỉ của tín ngưỡng thờ Đức Thánh Trần trong đời sống cộng đồng.

Điểm đặc biệt của Côn Sơn – Kiếp Bạc là sự kết hợp giữa Phật giáo, Nho học, tín ngưỡng dân gian và lịch sử giữ nước. Một bên là chiều sâu thiền học, văn chương, nhân cách Nguyễn Trãi; một bên là khí phách Đông A, hào khí Bạch Đằng, hình tượng Trần Hưng Đạo trong tâm thức người Việt. Vì vậy, du khách đến đây không chỉ vãn cảnh hay dâng hương, mà còn bước vào một không gian văn hóa rộng lớn, nơi lịch sử và thiên nhiên cùng nâng đỡ nhau.

Năm 2025, Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử – Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn, Kiếp Bạc được UNESCO ghi danh là Di sản Văn hóa Thế giới. Theo UNESCO, quần thể này gồm 12 điểm thành phần, gắn với dãy núi Yên Tử, triều Trần thế kỷ XIII–XIV và sự hình thành Thiền phái Trúc Lâm, một truyền thống thiền mang bản sắc Việt Nam. Điều đó càng khẳng định vị thế của Côn Sơn – Kiếp Bạc trong bản đồ di sản quốc gia và quốc tế.

Với du khách, Khu di tích Côn Sơn – Kiếp Bạc là điểm đến phù hợp cho cả hành trình hành hương, tìm hiểu lịch sử và thưởng ngoạn cảnh quan. Đến đây, người nghe có thể cảm nhận một vùng đất vừa thanh tĩnh, vừa hào hùng; vừa có tiếng chuông chùa, bóng núi, dòng suối, vừa có ký ức về những con người đã góp phần làm nên chiều sâu văn hiến Việt Nam.