Khu lăng mộ và đền thờ các vị vua triều Trần là một trong những di tích lịch sử đặc biệt quan trọng của vùng Thái Bình cũ. Di tích thuộc vùng Long Hưng xưa, nơi được xem là đất phát tích, hậu phương và nền tảng quan trọng giúp nhà Trần gây dựng cơ nghiệp, thay thế vai trò chính trị của nhà Lý trong lịch sử Đại Việt.

Trong dòng chảy lịch sử dân tộc, triều Trần là một trong những triều đại rực rỡ, gắn với ba lần kháng chiến chống quân Nguyên – Mông và tinh thần “Hào khí Đông A”. Bởi vậy, Khu lăng mộ và đền thờ các vị vua triều Trần không chỉ là nơi tưởng niệm tiền nhân, mà còn là không gian nhắc nhớ về một thời kỳ anh hùng, khi ý chí độc lập, tinh thần thượng võ và sự cố kết cộng đồng được hun đúc mạnh mẽ.

Theo Cục Di sản văn hóa, di tích gồm ba phân khu chính: khu lăng mộ, khu đền thờ và khu di tích khảo cổ học. Khu lăng mộ là nơi gắn với các lăng của vua Trần Thái Tông, Trần Thánh Tông, Trần Nhân Tông và đền thờ Thượng hoàng Trần Thừa. Những gò mộ lớn trong không gian đồng quê Tam Đường tạo nên cảm giác trang nghiêm, cổ kính, gợi về cội nguồn hoàng tộc nhà Trần trên vùng đất Long Hưng.

Khu đền thờ hiện nay gồm ba công trình chính: Đền Vua, Đền Thánh và Đền Mẫu. Đền Vua là nơi thờ ba vị vua đầu triều Trần, phối thờ Thượng hoàng Trần Thừa, các bậc cao tổ, tằng tổ nhà Trần cùng những nhân vật có công mở nghiệp như Trần Thủ Độ và Trần Thị Dung. Đền Thánh thờ Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn, còn Đền Mẫu thờ các vị quốc mẫu và công chúa đầu triều Trần. Ba không gian ấy tạo thành một chỉnh thể thờ tự vừa trang nghiêm, vừa giàu chiều sâu lịch sử.

Bên cạnh hệ thống lăng mộ và đền thờ, khu di tích khảo cổ học Tam Đường cũng có ý nghĩa rất lớn. Các cuộc khai quật đã phát hiện dấu vết kiến trúc và nhiều hiện vật có niên đại từ thời Lý đến thời Nguyễn, đặc biệt là nhóm hiện vật thời Trần. Những phát hiện này góp phần khẳng định Tam Đường từng là nơi đặt tôn miếu, lăng mộ các vua và hoàng hậu đầu triều Trần, đồng thời là nơi có hành cung Long Hưng để các vua Trần về bái yết tổ tiên.

Hằng năm, lễ hội Đền Trần được tổ chức từ ngày 13 đến 16 tháng Giêng âm lịch. Lễ hội có các nghi thức rước nước, tế tự, tưởng niệm tiền nhân cùng nhiều trò diễn dân gian như thi cỗ cá, vật cầu, đấu gậy, thả diều, chọi gà, nấu cơm cần. Đây là một trong những lễ hội lớn của vùng Thái Bình cũ, thể hiện rõ truyền thống uống nước nhớ nguồn, tinh thần thượng võ và đời sống văn hóa phong phú của cư dân đồng bằng Bắc Bộ.

Năm 2014, Khu lăng mộ và đền thờ các vị vua triều Trần được xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt. Cũng trong năm 2014, lễ hội Đền Trần được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, khẳng định giá trị nổi bật của di tích cả về vật thể lẫn tinh thần.