Làng sơn mài Tương Bình Hiệp là một trong những làng nghề thủ công nổi tiếng của vùng Bình Dương cũ, hiện nằm trong không gian mở rộng của Thành phố Hồ Chí Minh. Nhắc đến Tương Bình Hiệp, người ta thường nhớ đến những bức tranh sơn mài óng ánh, những sản phẩm mỹ nghệ tinh xảo và đôi bàn tay bền bỉ của nhiều thế hệ nghệ nhân.

Nghề sơn mài ở Tương Bình Hiệp có lịch sử hơn hai thế kỷ. Ban đầu, nghề hình thành từ nhu cầu trang trí đồ thờ, hoành phi, câu đối, tượng, tủ, bàn ghế và các vật dụng trong đời sống. Theo thời gian, từ kỹ thuật sơn son thếp vàng, chạm khắc và trang trí truyền thống, người thợ Tương Bình Hiệp đã phát triển thành nghề sơn mài mỹ thuật, tạo nên nhiều sản phẩm có giá trị thẩm mỹ cao.

Điểm đặc biệt của sơn mài Tương Bình Hiệp nằm ở quy trình lao động công phu. Để hoàn thiện một sản phẩm, người thợ phải trải qua nhiều công đoạn: tạo vóc, hom, sơn lót, vẽ, cẩn, thếp, phủ sơn, mài và đánh bóng. Mỗi lớp sơn cần thời gian khô, mỗi nét vẽ cần sự chính xác, mỗi lần mài lại đòi hỏi kinh nghiệm để màu sắc, đường nét và độ sâu của chất liệu hiện lên đúng ý. Vì vậy, một sản phẩm sơn mài không chỉ là món đồ trang trí, mà còn là kết quả của sự kiên nhẫn và cảm quan nghệ thuật.

Sản phẩm của làng nghề rất phong phú, từ tranh sơn mài, bình, hộp, khay, đĩa, tủ thờ, hoành phi, câu đối đến các mặt hàng trang trí nội thất. Nhiều tác phẩm sử dụng chất liệu truyền thống như vỏ trứng, vỏ trai, vàng, bạc, son, then, tạo nên vẻ đẹp vừa sang trọng, vừa đậm bản sắc Việt Nam.

Làng sơn mài Tương Bình Hiệp không chỉ có giá trị kinh tế, mà còn là một không gian văn hóa. Ở đó, nghề được truyền từ cha ông sang con cháu, từ người thầy sang người học việc. Những xưởng nghề, mùi sơn, tiếng mài, bàn tay người thợ và câu chuyện về từng bức tranh đã làm nên ký ức riêng của vùng đất này.

Ngày nay, dù đứng trước nhiều thách thức về thị trường, nguyên liệu, môi trường sản xuất và việc truyền nghề, Tương Bình Hiệp vẫn là điểm đến có giá trị đối với du khách yêu văn hóa thủ công. Đến đây, người tham quan có thể tìm hiểu quy trình làm sơn mài, ngắm nhìn sản phẩm, gặp gỡ nghệ nhân và cảm nhận vẻ đẹp của một nghề truyền thống đã góp phần làm nên danh tiếng mỹ nghệ Bình Dương.