Núi Hương Tích là một không gian cảnh quan quan trọng trong Quần thể di tích danh thắng Hương Sơn. Khi nhắc đến Chùa Hương, nhiều người thường nhớ ngay đến Động Hương Tích, Chùa Thiên Trù hay Suối Yến. Nhưng phía sau những điểm đến quen thuộc ấy là cả một vùng núi đá vôi rộng lớn, trong đó Núi Hương Tích giữ vai trò như trục cảnh quan và trục tâm linh của hành trình hành hương chính.

Tên gọi Hương Tích gợi cảm giác về dấu hương còn lưu lại nơi núi đá. Trong tâm thức dân gian, vùng núi này không chỉ là cảnh quan tự nhiên, mà còn là miền Phật tích, nơi núi, hang, suối, chùa và đền hòa vào nhau. Chính địa thế núi đá vôi đã tạo nên những hang động kỳ thú, những lối đi quanh co, những vách đá dựng, những thung lũng kín và các điểm thờ tự nằm ẩn hiện giữa cây rừng.

Hành trình lên Núi Hương Tích thường bắt đầu từ Suối Yến, qua Đền Trình, Chùa Thiên Trù, Chùa Giải Oan, Đền Cửa Võng rồi tiếp tục theo đường núi để tới Động Hương Tích. Mỗi chặng đường là một lớp trải nghiệm khác nhau. Ban đầu là mặt nước và bến thuyền. Tiếp đó là sân chùa, mái điện, tiếng chuông, khói hương. Rồi càng lên cao, người đi lễ càng cảm nhận rõ hơn vẻ sâu thẳm của núi rừng.

Núi Hương Tích đẹp bởi sự kết hợp giữa thế núi và chiều sâu tín ngưỡng. Đường lên có những đoạn dốc, những bậc đá, những khúc quanh khiến bước chân chậm lại. Cái chậm ấy lại rất hợp với tinh thần hành hương. Người đến đây không chỉ đi để ngắm cảnh, mà còn đi để tự lắng lại, để cảm nhận sự chuyển đổi từ không gian đời thường sang không gian thiêng.

Trong lòng núi là Động Hương Tích, nơi được tôn vinh với danh xưng “Nam thiên đệ nhất động”. Nhưng nếu chỉ nhìn riêng hang động, ta sẽ chưa cảm nhận hết giá trị của vùng núi này. Núi Hương Tích chính là bối cảnh tạo nên sự linh thiêng ấy. Cửa động mở giữa lưng núi, đường lên ôm theo sườn đá, cây rừng phủ quanh, tất cả làm cho điểm đến cuối cùng trở nên sâu hơn, xa hơn và có sức gợi hơn.

Trong tổng thể Quần thể di tích danh thắng Hương Sơn, Núi Hương Tích không chỉ là một khối núi đẹp. Đó là không gian nâng đỡ toàn bộ tuyến hành hương chính của Chùa Hương. Nơi đây kết nối cảnh quan đá vôi, hang động tự nhiên, tín ngưỡng Phật giáo và văn hóa đi hội mùa xuân, tạo nên một miền di sản vừa hùng vĩ, vừa gần gũi, vừa thấm đẫm màu sắc tâm linh Việt Nam.