Thành Nhà Hồ, còn được biết đến với tên gọi Tây Đô, là một trong những công trình kiến trúc bằng đá đặc biệt nhất trong lịch sử Việt Nam. Tòa thành được xây dựng năm 1397 dưới sự chỉ đạo của Hồ Quý Ly, khi vùng đất này được lựa chọn làm kinh đô mới của triều Trần và sau đó trở thành kinh đô của nhà Hồ.

Quần thể di sản gồm Thành Nội, thành đất La Thành và đàn tế Nam Giao, nằm trong không gian cảnh quan được bao bọc bởi sông Mã, sông Bưởi cùng những dãy núi tự nhiên. Cách lựa chọn vị trí thể hiện sự kết hợp giữa tư tưởng phong thủy, yêu cầu phòng thủ và quy hoạch kinh đô cuối thế kỷ XIV.

Nổi bật nhất tại Thành Nhà Hồ là hệ thống tường thành và bốn cổng được xây bằng những khối đá lớn. Nhiều phiến đá được đẽo gọt tương đối vuông vức, xếp chồng khít lên nhau, tạo nên những bức tường đồ sộ. Các cổng thành sử dụng kỹ thuật xây vòm cuốn đá, trong đó cổng Nam với ba vòm lớn là hình ảnh tiêu biểu nhất của di sản. Trải qua hơn sáu thế kỷ, nhiều đoạn tường và cổng đá vẫn giữ được cấu trúc khá nguyên vẹn.

Bên trong thành từng có hệ thống cung điện, đền miếu và các công trình phục vụ đời sống hoàng gia. Phần lớn kiến trúc trên mặt đất không còn, nhưng những cuộc khai quật khảo cổ đã phát hiện nền móng, vật liệu kiến trúc, đồ gốm và nhiều dấu tích phản ánh quy mô của kinh thành xưa. Ngoài Thành Nội, du khách còn có thể tìm hiểu đàn tế Nam Giao, nơi triều Hồ tổ chức nghi lễ tế trời đất, cầu cho quốc thái dân an.

Ngày 27 tháng 6 năm 2011, Thành Nhà Hồ được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa thế giới. UNESCO đánh giá công trình là minh chứng nổi bật cho một giai đoạn chuyển biến về tư tưởng, quyền lực và quy hoạch đô thị tại Việt Nam cũng như khu vực Đông Á cuối thế kỷ XIV, đầu thế kỷ XV.

Đến Thành Nhà Hồ, du khách không chỉ được chiêm ngưỡng kỹ thuật xây thành đá độc đáo mà còn có cơ hội hình dung về một kinh đô từng giữ vai trò quan trọng trong lịch sử dân tộc. Giữa đồng ruộng và núi non xứ Thanh, những cổng thành cổ vẫn đứng đó như dấu ấn bền bỉ của thời gian.