Văn Miếu - Quốc Tử Giám nằm tại số 58 phố Quốc Tử Giám, phường Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Hà Nội. Đây là một trong những di tích tiêu biểu nhất của Thủ đô, gắn với truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo và lịch sử khoa bảng của Việt Nam trong gần một thiên niên kỷ.

Văn Miếu được dựng năm 1070 dưới thời vua Lý Thánh Tông, ban đầu là nơi thờ Khổng Tử, Chu Công, Tứ phối và các bậc hiền triết Nho giáo. Đến năm 1076, triều đình lập Quốc Tử Giám bên cạnh Văn Miếu, mở ra trung tâm giáo dục bậc cao đầu tiên của nước ta. Từ đây, con đường học tập, thi cử và tuyển chọn nhân tài của quốc gia được đặt trong một không gian trang trọng, vừa mang tính giáo dục, vừa mang ý nghĩa lễ nghi.

Qua các triều Lý, Trần, Lê, Văn Miếu - Quốc Tử Giám không chỉ là nơi đào tạo trí thức Nho học mà còn là nơi tôn vinh những người đỗ đạt. Điểm đặc biệt nhất của di tích là 82 bia Tiến sĩ, ghi danh các khoa thi từ thế kỷ XV đến thế kỷ XVIII. Những tấm bia đặt trên lưng rùa đá không chỉ lưu lại họ tên, quê quán của người đỗ đại khoa, mà còn chứa đựng nhiều bài văn bia có giá trị về tư tưởng giáo dục, đạo trị nước và quan niệm trọng dụng hiền tài.

Không gian di tích được tổ chức theo trục chính với nhiều lớp kiến trúc nối tiếp nhau. Từ cổng Văn Miếu, du khách đi qua Đại Trung Môn, Khuê Văn Các, giếng Thiên Quang, hai dãy nhà bia Tiến sĩ, rồi đến khu Đại Thành và khu Thái Học. Trong đó, Khuê Văn Các với dáng gác vuông tám mái đã trở thành biểu tượng của Hà Nội, gợi nhắc vẻ đẹp thanh nhã của văn chương và trí tuệ.

Ngày nay, Văn Miếu - Quốc Tử Giám là nơi tham quan, học tập, tổ chức hoạt động văn hóa, giáo dục và tôn vinh truyền thống hiếu học. Giữa nhịp sống hiện đại, di tích vẫn giữ vai trò như một biểu tượng của văn hiến Thăng Long – Hà Nội, nơi mỗi bước chân đều gợi nhớ về đạo học, nhân tài và khát vọng dựng xây đất nước bằng tri thức.